محمدجعفر قائم‌پناه امروز در جلسه بررسی روند اجرای نظام ارجاع خدمات پزشکی در سالن جلسات استانداری آذربایجان‌شرقی بر ضرورت تسریع در اجرای طرح پزشک خانواده، افزایش پوشش جمعیتی و تقویت خدمات سطح اول سلامت تأکید کرد.
وی با اشاره به اینکه پزشک خانواده از اولویت‌های مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور است، اظهار کرد: با توجه به سابقه اجرای این طرح در مرند، لازم است اقدامات اجرایی برای گسترش نظام ارجاع و پوشش جمعیت هدف با جدیت بیشتری دنبال شود.
پزشک خانواده نباید منتظر مراجعه بیمار بماند
معاون اجرایی رئیس‌جمهور با بیان اینکه اجرای موفق پزشک خانواده مستلزم تغییر رویکرد از درمان‌محوری به مراقبت فعال و مستمر است، گفت: مردم باید بدانند که پزشک مشخصی مسئول پیگیری وضعیت سلامت آن‌هاست و این پزشک در زمان نیاز، برای انجام مراقبت‌های ضروری با آنان تماس می‌گیرد و در صورت لزوم، بیماران را به متخصص ارجاع می‌دهد.
قائم‌پناه افزود: برای مثال، پزشک خانواده می‌تواند وضعیت زنان باردار را به‌صورت مستمر پیگیری کند و برای دریافت مراقبت‌های موردنیاز به آنان یادآوری کند. بخشی از این خدمات رایگان و بخشی دیگر تحت پوشش بیمه است و ارائه ملموس خدمات می‌تواند اعتماد مردم به این نظام را افزایش دهد.
وی با تأکید بر لزوم شناسایی افراد نیازمند مراقبت تصریح کرد: فعالیت پزشک خانواده نباید به زمان مراجعه بیمار محدود شود، بلکه پزشک باید وضعیت جمعیت تحت پوشش را بررسی کند، انجام آزمایش‌ها و مراقبت‌های ضروری را یادآوری کند و علت مراجعه نکردن افراد نیازمند خدمات را پیگیری کند.
معاون اجرایی رئیس‌جمهور ادامه داد: در جمعیتی چند هزار نفری ممکن است صدها نفر به مراقبت‌های ویژه نیاز داشته باشند؛ بنابراین، شناسایی این افراد و پیگیری مستمر وضعیت آنان می‌تواند از تأخیر در تشخیص و درمان بیماری‌ها جلوگیری کند.
اجرای پزشک خانواده هزینه‌های درمان را کاهش می‌دهد
قائم‌پناه با اشاره به آثار اقتصادی و اجتماعی اجرای نظام ارجاع اظهار کرد: توجه همزمان به ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی سلامت، علاوه بر کاهش بیماری‌ها و عوارض ناشی از آن‌ها، می‌تواند مدت درمان و هزینه‌های تحمیل‌شده به مردم و دولت را کاهش دهد.
وی نقش بیمه‌ها را در پیشبرد این برنامه مهم دانست و افزود: بیمه‌ها برای کنترل هزینه‌های خود و جلوگیری از خدمات القایی باید مشارکت جدی‌تری در اجرای پزشک خانواده داشته باشند؛ چراکه پیشگیری از بیماری‌ها و کنترل به‌موقع آن‌ها، هزینه‌های درمان بیمه‌شدگان را کاهش می‌دهد.
معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به بیماری‌های دیابت و فشار خون گفت: کنترل مناسب قند خون می‌تواند احتمال بروز عوارضی مانند آسیب‌های چشمی و کلیوی و بیماری‌های قلبی را کاهش دهد. همچنین کنترل فشار خون از طریق مصرف دارو، اصلاح تغذیه و فعالیت بدنی، در پیشگیری از عوارض بعدی مؤثر است.
قائم‌پناه با بیان اینکه هزینه‌های درمان تنها به مخارج مستقیم پزشکی محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: مراجعه بیماران از مرند به تبریز برای دریافت خدمات تخصصی، هزینه رفت‌وآمد، صرف زمان، همراهی اعضای خانواده و گاهی اقامت چندروزه را به دنبال دارد و ممکن است بیمار و همراهانش را برای مدتی از کار و فعالیت روزمره بازدارد.
وی با اشاره به تجربه دوران تحصیل و رزیدنتی خود در منطقه افزود: در گذشته، نبود برخی متخصصان از جمله چشم‌پزشک، بیماران را ناچار می‌کرد برای دریافت خدمات موردنیاز به مناطق دیگر مراجعه کنند؛ ازاین‌رو، تقویت خدمات سطح اول سلامت و اجرای صحیح نظام ارجاع می‌تواند از مراجعات غیرضروری و هزینه‌های اضافی جلوگیری کند.
انتساب جمعیت به پزشکان خانواده باید سرعت بگیرد
قائم‌پناه با تأکید بر اینکه انتساب افراد به پزشکان خانواده از مراحل اساسی اجرای این طرح است، خواستار تسریع در شناسایی و پوشش جمعیت هدف در آذربایجان‌شرقی شد.
وی افزود: استاندار، فرماندار و امام جمعه می‌توانند در پیشبرد این برنامه نقش مؤثری داشته باشند، اما وزارتخانه‌های مسئول و بیمه‌ها نیز باید وظایف خود را با سرعت بیشتری انجام دهند تا زمینه گسترش نظام ارجاع فراهم شود.
معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به پیگیری مستمر رئیس‌جمهور برای اجرای پزشک خانواده اظهار کرد: باید از فرصت موجود برای پیشبرد این طرح استفاده کرد و با حمایت مستمر، آموزش پزشکان، ایجاد انگیزه برای مشارکت و ارزیابی عملکرد آنان، روند اجرای برنامه را بهبود بخشید.
قائم‌پناه با تشبیه اجرای پزشک خانواده به رشد یک گیاه گفت: همان‌طور که گیاه برای رشد به مراقبت مستمر نیاز دارد، این نظام نیز باید به‌طور مداوم حمایت و تقویت شود و از تجربه‌های موفق برای اصلاح روند اجرا استفاده شود.
وی ابراز امیدواری کرد که در دوره فعلی، دست‌کم ۶۰ تا ۷۰ درصد مردم در سطح یک و دو خدمات سلامت به پزشک خانواده دسترسی پیدا کنند و نظام ارجاع به‌صورت واقعی اجرا شود.
شبکه بهداشت کشور ظرفیت توسعه پزشک خانواده را دارد
قائم‌پناه با اشاره به تجربه ایران در ارائه خدمات بهداشتی به‌ویژه در مناطق روستایی گفت: شبکه بهداشت کشور ظرفیت ارزشمندی برای توسعه پزشک خانواده دارد و می‌توان از توان بهورزان و مراقبان سلامت برای گسترش مراقبت‌های اولیه و پیگیری وضعیت سلامت مردم استفاده کرد.
وی با یادآوری تجربه خود در بیمارستان کودکان طی سال‌های ۱۳۶۳ و ۱۳۶۴ افزود: در آن سال‌ها موارد متعددی از ابتلای کودکان به سرخک مشاهده می‌شد، اما امروز پزشکان نسل جدید کمتر با چنین مواردی مواجه هستند.
معاون اجرایی رئیس‌جمهور، کنترل بیماری‌هایی مانند سرخک و سیاه‌سرفه و کاهش موارد کزاز نوزادی را از نتایج فعالیت شبکه بهداشت کشور دانست و تأکید کرد: این تجربه نشان می‌دهد که زیرساخت مناسبی برای توسعه نظام پزشک خانواده وجود دارد و باید از این ظرفیت برای افزایش پوشش خدمات و تقویت مراقبت‌های مستمر استفاده شود.
پایش برخط عملکرد استان‌ها و پرداخت به‌موقع منابع
قائم‌پناه با اشاره به رصد برخط روند اجرای پزشک خانواده در شهرهای مختلف کشور گفت: اطلاعات مربوط به جمعیت تحت پوشش و عملکرد شبکه‌های مرتبط از طریق سامانه‌ها بررسی می‌شود، اما داده‌ها و بازخوردهای موجود نشان می‌دهد که اجرای طرح در برخی مناطق به پیگیری بیشتری نیاز دارد.
وی با تأکید بر ضرورت تعیین شاخص‌های روشن برای ارزیابی عملکرد استان‌ها اظهار کرد: درصد جمعیت منتسب به پزشک خانواده و تعداد بیماران تحت پوشش مراقبت‌های موردنیاز باید به‌طور مستمر بررسی شود و داشبورد مدیریتی نیز امکان ارزیابی دقیق روند انتساب افراد به پزشکان خانواده را فراهم کند.
معاون اجرایی رئیس‌جمهور همچنین پرداخت به‌موقع منابع مالی را در استمرار اجرای طرح مؤثر دانست و افزود: پرداخت‌ها باید متناسب با تعداد افراد تحت پوشش انجام شود و حتی می‌توان سرانه بیمه‌ای مربوط را یک یا دو ماه زودتر پرداخت کرد تا اجرای برنامه با ثبات و سرعت بیشتری پیش برود.
قائم‌پناه با تأکید بر ارتباط سلامت با شرایط اجتماعی و اقتصادی مردم گفت: مسائلی مانند بیکاری، فقر و تغذیه نیز می‌توانند با رویکرد محله‌محور پیگیری شوند و در کنار خدمات سلامت قرار گیرند؛ چراکه توجه همزمان به ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و خانوادگی، زمینه بهبود کیفیت زندگی مردم را فراهم می‌کند.