موقعیت جغرافیایی ایران، کشور را در مسیر مهم‌ترین کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب قرار داده است. ایران می‌تواند حلقه اتصال بنادر جنوبی به آسیای مرکزی، قفقاز، ترکیه و اروپا باشد، اما استفاده از این ظرفیت تنها به ساخت جاده، راه‌آهن و بندر وابسته نیست؛ سرعت عبور کالا از مرزها نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب یک مسیر ترانزیتی دارد.
بر اساس ارزیابی مرکز پژوهش‌های مجلس، زمان انطباق مرزی برای واردات کالا در ایران حدود ۱۴۱ ساعت و برای صادرات حدود ۱۰۱ ساعت است؛ در حالی که این زمان در ترکیه به‌ترتیب ۶.۵ و ۹.۸ ساعت اعلام شده است. این فاصله، علاوه بر افزایش هزینه تجارت، می‌تواند صاحبان کالا را به انتخاب مسیرهای رقیب سوق دهد
اما اصلاح این گلوگاه، یک فرصت اقتصادی سه‌جانبه برای ایران ایجاد می‌کند. نخست، کاهش زمان توقف و افزایش پیش‌بینی‌پذیری عبور کالا می‌تواند جذابیت کریدورهای ایران را برای بارهای بین‌المللی افزایش دهد و درآمد دلاری ترانزیت کشور را بالا ببرد.
دومین دستاورد، افزایش رقابت‌پذیری کالاهای صادراتی ایران است. هر ساعت توقف کمتر در مرز، هزینه حمل و خواب سرمایه صادرکننده را کاهش می‌دهد و امکان تحویل سریع‌تر کالا به بازارهای خارجی را فراهم می‌کند.
در بخش واردات نیز کاهش صف‌ها و توقف‌های طولانی می‌تواند هزینه‌های حمل و نگهداری کالا را کاهش دهد؛ موضوعی که در نهایت به کاهش هزینه تمام‌شده کالا برای واردکنندگان و مصرف‌کنندگان داخلی منجر می‌شود.
به گفته کارشناسان، یکی از مهم‌ترین مشکلات مرزهای کشور، تعدد دستگاه‌های دخیل در فرآیندهای مرزی و نبود هماهنگی کافی میان آنهاست. یکپارچه‌سازی رویه‌ها و افزایش هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول می‌تواند زمان عبور کالا را به شکل محسوسی کاهش دهد.
مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی تجاری سازمان توسه تجارت، علی امامی، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفته بود که 23 نهاد مثل گمرک، بهداشت، قرنطینه، استاندارد و …، در مرز صف‌های طولانی برای بازرسی و کنترل درست کرده‌اند و 20 روز کالا را در مرزها متوقف می‌کنند.
در قانون برنامه هفتم توسعه نیز ستاد ملی ترانزیت به عنوان یکی از ارکان مدیریت این حوزه تعریف شده است. اکنون فرصت آن است که این ساختار، مرزهای ایران را از نقطه توقف به نقطه عبور سریع کالا تبدیل کند؛ اقدامی که می‌تواند همزمان درآمد دلاری کریدورها را افزایش دهد، صادرات ایران را رقابتی‌تر کند و هزینه واردات را کاهش دهد.
https://azartashonline.ir/?p=20441
