مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور یک مرجع نظارتی دولتی است که برای توسعه ایمنی در تاسیسات و فعالیت‌های هسته‌ای و پرتوی و نظام‌مند کردن استفاده امن و ایمن از انرژی هسته‌ای و منابع پرتو به‌منظور حصول اطمینان از حفاظت کارکنان، مردم، نسل‌های آینده و محیط‌ زیست در برابر اثرات پرتوها در سطح کشور تشکیل شده است. این مرکز از طریق تهیه و تدوین ضوابط، مقررات و دستورالعمل‌های ایمنی هسته‌ای ‌و پرتوی، ارزیابی ایمنی، صدور پروانه ساخت، بهره‌برداری و مجوزهای مرتبط و بازرسی، نظارت و اعمال قانون، اقدامات خود را در چارچوب وظایف قانونی و نظارتی در سطح بین‌المللی ازجمله آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام می‌دهد.
محمدرضا کاردان، رییس مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور با تبریک فرارسیدن سال ۱۴۰۳ هجری خورشیدی و ماه مبارک رمضان اظهار کرد: در سال 1402 مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور فعالیت‌های مهم و متعددی داشت که مهم‌ترین اتفاق رخ داده تصویب بند «پ» ماده 43 قانون برنامه هفتم بود که این مرکز را به یک موسسه دولتی با شخصیت مستقل حقوقی تبدیل کرد.
وی با اشاره به اینکه این مساله یکی از موارد لازم برای پیشرفت فناوری و صنعت هسته‌ای در کشور بود، گفت: در این ماده واحده، تهیه اساسنامه برای مرکز نظام ایمنی هسته‌ای دیده شده که باید به تصویب هیات وزیران برسد بنابراین امسال یکی از کارهای اصلی ما تهیه و تصویب اساسنامه مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور خواهد بود.
انجام بازرسی‌های مستمر و دقیق از همه مراکز هسته‌ای کشور
موضوع نظارت بر فعالیت‌های مرکز کار با پرتو در سطح کشور طی سال 1402، مورد دیگری بود که معاون سازمان انرژی اتمی ایران با اشاره به آن بابت مهم‌ترین اقدامات مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور، گفت: در این زمینه برنامه‌ریزی شده تا از تمامی مراکز پرریسک موجود در کشور حداقل در سال یک بار بازرسی متناسب با سطح خطرپذیری آن ها انجام گیرد.
وی افزود: خطرپذیری که در فعالیت مراکز مختلف وجود دارد، متفاوت است بدون شک فعالیت یک راکتور هسته‌ای و ریسکی که برای جامعه و مردم دارد با یک مرکز رادیولوژی کوچک فرق دارد و بر همین مبنا سطح بازرسی‌ها هم تفاوت خواهد داشت.
کاردان ادامه داد: فرایند بازرسی‌ها قبل از بازدید از محل شروع شده و باید همه سوابق به طور دقیق بررسی شوند و پس از انجام بازرسی نیز کار تا اطمینان از رعایت همه توصیه‌ها و تعیین تکلیف آن‌ها دنبال می‌شود تا اگر استنکافی مشاهده شده براساس مقررات و قانون با مجموعه‌ها برخورد شود.
وی ادامه داد: به عنوان مثال در سال گذشته 1500 درخواست برای بررسی آنتن‌های بی.تی.اس داشتیم که همه این درخواست‌ها در مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور بررسی و به ابهامات و سوالات شهروندان پاسخ داده شد. در این بررسی‌ها همه اندازه‌گیری‌ها براساس استانداردهای ملی و بین‌المللی انجام گرفت و نتایج به درخواست دهنده اعلام شد.
***به‌روزرسانی همه سامانه‌های پایش پرتوها در 1403 در کل کشور
معاون سازمان انرژی اتمی ایران در ادامه با اشاره به دیگر اقدامات انجام گرفته در سال 1402 در مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور، اظهار کرد: بحث پایش پرتویی در سطح کشور به دو شکل برخط و غیربرخط از دیگر اقدامات انجام گرفته این مجموعه در سال گذشته است.
وی افزود: در روش برخط توسط دستگاه‌های نصب شده در نقاط مختلف کشور، اطلاعات به مرکز نظام ایمنی منتقل می‌شود و مورد ارزیابی دقیق کارشناسان ما قرار می‌گیرد؛ در روش غیربرخط همکاران ما به محل رفته و با نمونه‌برداری در همان مکان یا در آزمایشگاه‌های مجهز و دقیق مرکز نظام، کار پایش را دنبال می‌کنند.
کاردان افزود: در حال حاضر 137 دستگاه پایش پرتوها در کشور وجود دارد که در دهه 90 راه‌اندازی شده‌اند. با توجه به طول عمر این دستگاه‌ها از سال گذشته کار بررسی و به‌روزرسانی آن‌ها آغاز شده است. در این مسیر، کار بر روی سامانه‌هایی که امکان تعمیر و به‌روز رسانی داشتند، انجام گرفت و در سال جدید برنامه ما در مرکز نظام ایمنی هسته‌ای، به‌روز کردن همه دستگاه‌ها است..
رصد 24 ساعته رودخانه ارس و عدم گزارش آلودگی پرتوی تاکنون
معاون سازمان انرژی اتمی ایران در ادامه گزارش عملکرد مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور به موضوع آلودگی پرتوی رودخانه ارس و مسایل مطرح شده در این زمینه در سطح جامعه اشاره داشت و گفت: باید بگویم که از سال 1377 تاکنون 10 نوبت و به شکل غیربرخط کار نمونه‌برداری از رسوب و آب رودخانه ارس انجام گرفته است. بعد از بررسی‌های دقیق در آزمایشگاه‌های معتبر مرکز نظام ایمنی و اندازه‌گیری‌هایی که انجام شد، باید قاطعانه اعلام داشت که تاکنون هیچ آلودگی پرتوی غیرعادی در رود ارس مشاهده نشده است.
وی افزود: همچنین به‌منظور اطمینان خاطر هموطنان و برای نخستین‌بار یک دستگاه اندازه‌گیری آلودگی پرتوی برخط در زیر آب را در ایستگاه پلدشت نصب کردیم. این ایستگاه که در سال گذشته نصب شد و به شکل برخط اطلاعات مربوط به مواد پرتوزا در رودخانه ارس را در صورت مشاهده به مرکز نظام ارسال می‌کند و این سامانه به‌صورت 24 ساعته در حال اندازه‌گیری است.
کاردان ادامه داد: مسایلی که در مورد رودخانه ارس بیشتر مطرح می‌شود، مربوط به آلودگی در مورد فلزات سنگین است. این موضوع همان چیزی است که توسط مسوولان سازمان محیط زیست مطرح می‌شود و در مورد آلودگی پرتوی نه منبعی وجود دارد که ارس را آلوده کند و نه اینکه چیزی مشاهده شده است. نتایج مشخص بوده و همان‌طور که گفته شده به شکل 24 ساعته کار پایش و اندازه‌گیری پرتوی در این رودخانه در حال انجام است.
وی تصریح کرد: بسیاری از افراد در این زمینه به نیروگاه متسامور ارمنستان اشاره دارند که در این خصوص ذکر این نکته قابل توجه است که این نیروگاه از یک سو فاصله قابل توجهی با رودخانه ارس دارد و از سوی دیگر طراحی آن به شکلی است که با آب خنک نمی‌شود بلکه این کار با هوا انجام می‌گیرد. با این حال ما براساس وظایف خود و نیز حفاظت از محیط زیست و مردم به شکل برخط و غیربرخط کار پایش این رودخانه را دنبال می‌کنیم و آخرین مرحله اندازه‌گیری پرتوی از آب و رسوب ارس در اسفند 1402 انجام گرفت.
حضور فناوری هسته‌ای در زندگی روزمره همه افراد جامعه
رییس مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور در خصوص اقدامات تببینی سازمان انرژی اتمی ایران در سال 1402 با توجه به سیاست «درهای باز، نوآوری باز» بابت جایگاه صنعت صلح‌آمیز هسته‌ای ایران، گفت: اکنون فناوری هسته‌ای به گونه‌ای در جامعه ما نقش‌آفرینی می‌کند که عدم استفاده از آن، زندگی امروز ما را دچار یک تغییر خواهد کرد.
وی با بیان اینکه این تغییر به حتم محسوس خواهد بود، گفت: نگاهی به عرصه حضور صنعت هسته‌ای در حوزه‌های مختلف پزشکی، درمان، صنعت، کشاورزی، محیط زیست، انرژی و دیگر موارد نشان‌دهنده آن است که تقریبا هیچ صنعتی در کشور وجود ندارد که در آن امکان استفاده از فناوری هسته‌ای وجود نداشته باشد.
کاردان با اشاره به اینکه فناوری هسته‌ای در زندگی روزمره همه ما دخالت و حضور دارد، گفت: به همین خاطر در موارد تبلیغی دستاوردهای صنعت هسته‌ای باید به مردم گفته شود که عدم حضور این فناوری منجر به چه کمبود‌هایی در زندگی خواهد شد.
وی ادامه داد: خوشبختانه در دو سال اخیر و با مدیریت جدید سازمان انرژی اتمی ایران، شاهد تغییرات محسوسی در زمینه تبیین دستاوردهای صلح‌آمیز هسته‌ای ایران هستیم. در این مسیر سیاست «درهای باز و نوآوری باز» موضوعی بسیار قابل توجه و مهم است که باعث شده تا افراد زیادی بتوانند از دستاوردها و کاربردهای فناوری هسته‌ای بازدید کنند و نسبت به فواید این آگاه شوند.
معاون سازمان انرژی اتمی ایران با اشاره به تهیه فیلم‌ها و مستندهای فراوان بابت پیشرفت‌های به‌دست آمده طی این مدت در صنعت هسته‌ای کشور، گفت: با همه اقدامات خوب و مناسبی که در این دو سال در عرصه تبیین دستاوردها انجام گرفته اما همچنان تا جایی که مردم کاملا با کاربرد فناوری هسته‌ای و لزوم استفاده از آن آگاه و آشنا شوند، فاصله داریم و این موضوع تلاش همه دست‌اندرکاران را می‌طلبد.
وی در پایان گفت: در خرداد 1402 که سعادت دیدار با مقام معظم رهبری را داشتیم،‌ ایشان به این موضوع اشاره داشتند و تاکید کردند که همه مسولان سازمان انرژی اتمی ایران باید در این مسیر همت کنند تا دستاوردهای هسته‌ای هرچه بهتر برای مردم تببین شود. امیدوارم در سال 1403 یک تحرک بیشتر با همتی مضاعف را شاهد باشیم تا این اتفاق رخ دهد و بتوانیم قدرتمندتر و قوی‌تر از گذشته، لزوم بهره‌گیری از فناوری‌های مختلف و بی‌شمار صنعت صلح‌آمیز هسته‌ای را برای مردم شرح دهیم.
اَرَس( آراز) رودی پرآب و خروشان است که از کوه‌های بینگول در منطقه آناتولی (در ترکیه امروزی) سرچشمه و پس از پیوستن رود آرپا، مرز مشترک ایران با نخجوان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان را تشکیل می‌دهد. این رود ۱۰۷۲ کیلومتر طول دارد.
پایان پیام/