فیک نیوزها و دیپ فیک ها تهدید نرم مخاطبان رسانه

در عصر اطلاعات و با ظهور رسانه های نوین،که دروازه بانی خبر در آنها از بین رفته است،امنیت اجتماعی،اقتصادی،فکری و.. توسط تولید کنندگان غیر حرفه ای و گاها حرفه ای با غرض ورزی تهدید می شود . رسانه که رکن چهارم دموکراسی می باشد، با مختصات جدیدش و با ظهور فیک نیوزها ودیپ فیک ها گاها بر علیه دموکراسی بکار برده می شود.
تولیدکنندگان اخبار جعلی الزاماً کنشگران سیاسی نیستند و می‌توانند فعالین اقتصادی، فرهنگی، صنفی و یا حتی برخی از روزنامه‌نگاران باشند. چه روزنامه‌نگاران داخلی و چه خارجی.در کنار اینها کاربران فضای مجازی هم که شاید برخی مواقع بدون اطلاع و آگاهی از عواقب نشر کذب، تولید کننده و عرضه کننده اخبار جعلی می باشند.
نتیجه تحقیقات نشان می‌دهد که فیک نیوزها 70 درصد بیشتر از اخبار واقعی نشر پیدا می‌کنند و هر خبر واقعی در حدود 6 برابر دیر تر از فیک نیوزها به دست مخاطب می‌رسد. این نتیجه تحقیقی است که در مؤسسه تکنولوژی ماساچوست روی 126 هزار فیک نیوز انجام شده است. این نشان دهنده سرعت نشر و وایرال فیک نیوزهااست.از طرف دیگر تحقیقات نشان داده جذاب‌ترین فیک نیوزها خبرهای سیاسی هستند و پس از آن موضوعاتی مربوط به تفریح و سرگرمی، مباحث اقتصادی، تجاری، بلایا، بحران‌ها وغیره در صدر اخبار جعلی جذاب کاربران قرار می‌گیرند.
محتوای جعلی یکی از عوامل اصلی بی‌اعتمادی مردم به رسانه‌های واقعی می باشد .زمانی که اینترنت نبود توزیع اطلاعات بسیار گران‌تر تمام می‌شد، اعتمادسازی سال‌ها زمان می‌برد، و اخبار و رسانه، تعریف‌های ساده‌ای داشتند و به همین دلایل قاعده‌مند کردن کار آسان‌تری بود.فریبکاری و دروغ از همان آغاز پیدایش اینترنت با آن همراه بود اما اخیراً با ظهور شبکه‌های اجتماعی این میزان به قدر قابل توجهی در جهت تولید اخبار دروغ افزایش یافته است.در دو دهه اخیر با رشد تکنولوژی‌های نوین، رسانه‌های اجتماعی هرگونه انحصار رسانه‌ای را به چالش کشیدند. این امر، گرچه پدیده‌ای جهانی است اما کشورهایی را که از رسانه‌های مستقل و حرفه‌ای پرقدرت کمتری برخوردار بودند، بیشتر تحت تاثیر قرار داده است.
با توجه به موارد مطرح شده، فیک نیوزها،فالس نیوزها،دیپ فیک ها و امثال آنها چالش جدید عصر حاضر می باشند که وظیفه جدیدی بر پژوهشگران عرصه رسانه تبیین می کنند و آن ارائه راهکارهایی برای راستی آزمایی محتوای رسانه ای می باشد.
در عصر انفجار اطلاعات، مخاطبان رسانه نیازمند راهنمایی برای تشخیص اخبار جعلی می باشند که مطالعات دانشگاهی در جهت برآورد این نیاز مخاطبان ضروری بنظر می رسد. با توجه به اهمیت موضوع و تحقیقات اندک انجام شده در این زمینه بویژه در مورد تدوین استاندارد های لازم، این نیاز با اهمیت تر جلوه می دهد.
دکتر حسن ضیائی جباری
دکترای مدیریت رسانه