فیک نیوزها، مهمات اصلی جنگ های نرم(1)

پس از پشت سر نهادن دوران جنگ های خونین بشریت ، دنیا به این نتیجه رسید که مواجهه مستقیم ، هم هزینه بر است و هم تبعات منفی به همراه دارد وبعلت نداشتن ایدوئولوژی برتر همراه کردن توده مردم برای مقابله مستقیم ممکن نبوده، در نتیجه نوع دیگر تقابل در دنیا رواج یافت . جنگ های هیبریدی ،جنگ سرد ، جنگ نرم ، عملیات روانی و جنگ رسانه ای ،شیوه های جدید تقابل در دنیای امروز می باشند .امروزه جنگ های هیبریدی به مراتب بیش تر از نوع سخت آن در دنیا خرابی بوجود می آورند که اهمیت آن را دوچندان می نمایند. در این راه، رسانه نقش بسزایی در نیل به اهداف را ایفا می نماید. بطوریکه جنگ نرم رسانه ای یکی از مهم ترین ادوات جنگ های هیبریدی به حساب می آید که قادر است بدون خونریزی و تقابل مستقیم، فرهنگ ها ، تفکرات، باورهای دینی و ایدئولوژیک،مرزها و … را بطور نا محسوس ویران نماید .
جنگ نرم در شرایطی صورت می‌گیرد که قدرت نرمی وجود داشته باشد و دارندگان قدرت نرم می توانند از تاکتیک‌ها و فرصت‌های جنگ نرم استفاده کنند. بهترین راه مقابله با جنگ نرم ایجاد قدرت نرم در رسانه‌ها و بهترین وضع قدرت نرم، وحدت موضوع و وحدت نظری رسانه‌های جمهوری اسلامی در منافع و مسائل اساسی نظام و تولید در تکثر و انتقال است. به این ترتیب است که می‌توانیم با جنگ نرم دشمن مقابله کنیم. در غیر این صورت فقط باید نظاره‌گر همراهی‌هایی باشیم که اتفاق می‌افتند. هدف قدرت نرم، افکار عمومی خارج و سپس داخل کشور است. وسایل ارتباط جمعی در جهان امروز، جهان‌های ذهنی و غیرواقعی را به دنیا مخابره می‌کنند. آن‌ها دیگر به انتقال واقعیت فکر نمی‌کنند، بلکه واقعیت‌ها را می‌سازند. هدف رسانه‌ها از قدرت نرم در ابتدا مدیریت افکار عمومی نیست، بلکه رسانه‌ای در این دنیا موفق است که بتواند با افکار عمومی حرکت کند و خود را سازگار با آن‌ها نشان دهد. در عصر رسانه‌های نوین جهانی، به یاری فناوری‌های نوین ارتباطات و اطلاعات کسب قدرت نرم به مراتب راحت‌تر از به دست آوردن و نگه‌داری قدرت سخت است.
دولت‌ها اگر بتوانند مفاهیم جدید امنیتی را برای خود، بازتعریف کنند، در آن صورت مجبور نیستند لشکرهای عظیم نظامی خود را تقویت کنند.
با این اوصاف می توان گفت قدرت نرم دو کارکرد اصلی دارد:
الف. کارکرد ایجابی:
مشروعیت‌بخشی به نیروی خودی (حق با ماست) و اقناع تودة مردم برای پشتیبانی از صاحب قدرت.
ب. کارکرد سلبی:
مشروعیت‌زدایی از نیروی دشمن و سلب مقاومت از آنها
مصادیق قدرت نرم جبهة جمهوری اسلامی عبارتند از: – رهبری دینی و تأثیرات عمیق در سطوح مختلف منطقه،
– فرهنگ غنی اسلامی با محورت جهاد و شهادت و انتظار،
– جمعیت جوان و نخبة کشور و قابلیت‌ها و فرصت‌های آنان،
– قدرت و همراهی مردم در صحنه با حکومت اسلامی،
– ظرفیت‌های راهبردی جغرافیای توسعه‌ای
– و نهایتاً دیپلماسی عمومی فعال اسلام سیاسی در منطقه و بسیج گروه‌ها و جنبش‌های اسلامی.
با پیشرفت های اخیر نظامی و تکنولوژیکی کشور در عرصه جهانی، نیازهای ضروریات دفاع فیزیکی از کشور تامین شده است . با این حال به نظر می رسد در عرصه پدافند غیرعامل ، اقداماتی برای تامین امنیت کشور لازم باشد . همگام با تولید پهبادهای نظامی در عرصه جنگ سخت، نیازمند پهبادهای آفندی جنگ نرم نیز هستیم . امروزه که تقابل در دنیا از جنگ سخت به جنگ نرم روی آورده است ما نیز بالاجبار باید به ابزار جنگ های نرم مسلح شویم تا در این عرصه بتوانیم از کیان میهن خود دفاع نماییم .
تعریف جنگ رسانه‌ای، استفاده از رسانه‌ها برای تضعیف کشور هدف و بهره‌گیری از توان و ظرفیت رسانه‌ها اعم از رسانه‌های نوشتاری، دیداری شنیداری و به کارگیری اصول تبلیغات و عملیات روانی، به منظور کسب منافع، را جنگ رسانه‌ای می گویند.آنچه مسلم است جنگ رسانه‌ای از برجسته‌ترین مولفه‌های جنگ نرم و جنگ‌های مدرن در جهان کنونی محسوب می‌شود. جنگ نرم به مثابه راهبرد و استراتژی انتخابی نظام سلطه برای تسلط بر افکار و اراده ملت‌ها تدوین و طراحی شده است.اما بیشترین کاربرد جنگ رسانه‌ها در هنگامه نبرد‌های نظامی‌شدت می‌یابد، البته‌این به آن معنا نیست که‌این کاربرد از اهمیت رسانه‌ها در دیگر زمان‌ها می‌کاهد، بلکه می‌توان گفت جنگ رسانه در شرایط صلح نیز بین قدرت‌ها و دولت‌ها به صورت غیررسمی ‌مورد استفاده قرار می‌گیرد.
آنجا که قدرت‌ها توان به میدان آوردن نیروی نظامی ‌را ندارند و یا جامعه آنان قادر به تحمل تلفات انسانی نیست. به جنگ رسانه‌ای روی می‌آوردند و از این ابزار به بهره‌برداری می‌کنند. جنگ رسانه‌ای از جمله جنگ‌های بدون خون‌ریزی و آرام محسوب می‌شود.با توجه به آرام بودن جنگ رسانه‌ای، میزان تخریب آن آنقدر زیاد است که حتی شهروندان کشور‌های هدف، متوجه حجم سنگین این جنگ بر فضای روحی و روانی خود و اطرفیان‌شان نمی‌شوند.اهداف جنگ رسانه‌ای هدف این جنگ تغییر کارکرد و عملکرد دولت‌ها و ملت‌ها در پشتیبانی از دیگر دولت‌ها، و به ویژه کنترل افکار و اذ‌هان عمومی مردم است.
کارکرد‌های جنگ رسانه‌ای این جنگ برخلاف جنگ‌های نظامی‌که بین دو کشور یا چند ائتلاف و اتحاد با یک کشور صورت می‌گیرد، ممکن است بین یک گروه از کشور‌ها صورت پذیرد، همچون جنگ رسانه‌ای غرب با جهان اسلام یا نظام سلطه علیه انقلاب اسلامی‌.رسانه‌ها در تمامی‌جنگ‌های قرن بیستم به مثابه ابزاری برای جنگ روانی و تبلیغات جنگی از سوی بسیاری از کشور‌ها مورد استفاده قرار گرفتند.در جنگ جهانی دوم در حالی که نیروهای آلمان نازی در فوریه 1943 شکست سختی خورده بودند، رادیو‌ آلمان به دروغ‌پردازی مبنی بر مقاومت سربازان آلمانی در برابر سربازان روس مشغول بود. اما واقعیت این بود که نیرو‌های آلمانی در برابر رزم نیرو‌های روسی تسلیم شده بودند.
انواع مختلف جنگ ها نیازمند مهمات هستند و مهمات اصلی جنگ های نرم نیز فیک نیوزها یا اخبار جعلی می باشند.
در عصر اطلاعات و با ظهور رسانه های نوین،که دروازه بانی خبر در آنها از بین رفته است،امنیت اجتماعی،اقتصادی،فکری و.. توسط تولید کنندگان غیر حرفه ای و گاها حرفه ای با غرض تهدید می شود . رسانه که رکن چهارم دموکراسی می باشد، با مختصات جدیدش و با ظهور فیک نیوزها ودیپ فیک ها گاها بر علیه دموکراسی بکار برده می شوند
تولیدکنندگان اخبار جعلی الزاماً کنشگران سیاسی نیستند و می‌توانند کنشگران اقتصادی، فرهنگی، صنفی و یا حتی برخی از روزنامه‌نگاران باشند. چه روزنامه‌نگاران داخلی و چه خارجی.در کنار اینها کاربران فضای مجازی هم که شاید برخی مواقع بدون اطلاع و آگاهی از عواقب نشر کذب، تولید کننده و عرضه کننده اخبار جعلی می باشند.

دکتر حسن ضیائی جباری
دکترای مدیریت رسانه