یعقوب هوشیار، شهردار تبریز امروز در گفتوگو با خبرنگار فارس در تبریز با تأکید بر رویکرد هویت محور مدیریت شهری در دوره ششم شورای اسلامی شهر اظهار کرد: حفاظت، مرمت و بازآفرینی آثار تاریخی و فرهنگی از مهمترین سیاستهای مدیریت شهری تبریز بوده و در این راستا پروژههای متعددی برای احیای میراث ارزشمند شهر اجرا شده است.وی با اشاره به پیشینه تاریخی تبریز گفت: این شهر از ظرفیتهای کمنظیری در حوزه میراث تاریخی و فرهنگی برخوردار است و بناهایی با قدمت بیش از ۷۰۰ سال، بخشی از هویت و شناسنامه تبریز را تشکیل میدهند.هوشیار افزود: در دوره ششم مدیریت شهری، پروژههای متعددی در حوزه مرمت و احیای بناهای تاریخی اجرا شده که از مهمترین آنها میتوان به مقبرهالشعرا، مجموعه تاریخی ستارخان، تملک خانه باقرخان و مقاوم سازی عمارت ساعت تبریز، خانه تاریخی نیکدل ، جداره سازی بازار و احیای یخچال های تاریخی اشاره کرد.شهردار تبریز بازآفرینی عمارت کلاهفرنگی را یکی دیگر از اقدامات شاخص مدیریت شهری در راستای تقویت و توسعه ظرفیتهای فرهنگی شهر دانست و گفت: عمارت کلاهفرنگی یکی از بناهای ارزشمند و تاریخی تبریز بود که در دوره پهلوی به دلایل مختلف از بین رفته بود، اما مدیریت شهری تلاش کرد با بازآفرینی این بنای تاریخی، گامی مؤثر در راستای احیای هویت تاریخی و تحقق اهداف راهبردی بازآفرینی شهری بردارد.وی تصریح کرد: احیای عمارت کلاهفرنگی پارک باغشمال پاسخی به سیاست ضد آذربایجانی پهلوی است.
هوشیار خاطرنشان کرد: اجرای این پروژه با استقبال گسترده شهروندان تبریزی مواجه شده و خوشبختانه یکی دیگر از برنامههای مهم مدیریت شهری در حوزه احیای میراث تاریخی به سرانجام رسیده است.وی با اشاره به اهمیت پروژه عمارت کلاهفرنگی پارک باغشمال، این عمارت را شاخص ترین پروژه قابل افتتاح در حوزه فرهنگی وتاریخی تبریز عنوان کرد و ادامه داد: این پروژه به عنوان یکی از شاخصترین طرحهای معماری و گردشگری شهر تبریز، در قالب ۵ بلوک مجزا و با معماری پیوسته اجرا شده است.وی افزود: هسته مرکزی این مجموعه در ۵ طبقه و سایر بلوکها در یک طبقه احداث شده اند.هوشیار ادامه داد: زیربنای این مجموعه فرهنگی و گردشگری، به سه هزار و هشتصد مترمربع میرسد و با بهرهگیری از سازهای بتنی و ستونهایی با طراحی ویژه، به یکی از شاخصترین پروژههای معماری منطقه تبدیل شده است.وی بیان داشت: برای اجرای این پروژه بالغ بر ۱۵۰۰ میلیارد ریال هزینه شده است.شهردار تبریز اعلام کرد: پروژه بازآفرینی عمارت کلاهفرنگی جمعه ۲۲ خردادماه ساعت ۱۹ با حضور هنرمندان، مفاخر آذربایجان و شهروندان تبریزی در پارک باغشمال افتتاح و به بهرهبرداری خواهد رسید.
مجموعه تاریخی «باغشمال» که در افواه عمومی تبریزیان به «شازدا باغی» معروف بود، در حدفاصل خیابان های باغشمال و کمربندی آزادی این شهر قرار داشت و گفته می شود بنیان آن به دوره حکمرانی «آق قویونلوها» می رسد.آق قویونلوها در زمان حکمرانی شان در قرن هشتم قمری به تبریز و توسعه آن اهمیت ویژه ای قایل بودند و به همین دلیل نیز عمارات و باغات باشکوهی همچون «ایل گولی» (شاه گولی) و مجموعه عمارات «باغشمال» را برای تفریح و تفرج خود احداث کردند.عمارت تاریخی «کلاه فرنگی» نیز یکی از دهها عمارت مجموعه «باغشمال» بود که به دستور یعقوب آق قویونلو ساخته شد و تا حوالی سال های ۱۳۰۸ شمسی که تخریب بافت تاریخی تبریز به بهانه نوسازی آن، در دوره محمدعلی خان تربیت، آغاز شد، پابرجا بود.در آن سال ها که پهلوی اول در ابتدای پادشاهی و به دنبال محکم کردن جای پای خود بود، به دلیل کینه و نفرت وی از قاجار، بسیج عمومی مسوولان و دولتمردان برای نابودی هر گونه نماد معماری باقیمانده از این سلسله در همه جای ایران به راه افتاده بود.تاج الملوک، همسر رضاخان، در کتاب خود به صراحت به کینه رضاخان از قاجارها اشاره می کند و با ابراز تاسف از ویرانی ساختمان ها و عمارات تاریخی تهران و تخریب باغات و بناهای قاجاری آن به دست شهرداری، می گوید که وقتی به رضاخان گفته که حیف است این آثار تخریب شوند، او پاسخ داده که دلش نمی خواهد هیچ اثر و نشانه ای از قاجارها را ببیند.تخریب مجموعه تاریخی «باغشمال» تبریز با عمارات و ساختمان های تاریخی اش که در طول حداقل ۴۰۰ سال و در دوره سلسله های حکومتی آقو قویونلوها، صفویان و قاجار احداث شده بودند، در اثر چنین تفکری نابود شدند و یک به یک از میان رفتند.
البته ناگفته نماند تا دهه ۱۳۴۰ شمسی نیز هنوز چند تایی از عمارات مجموعه تاریخی «باغشمال» که امروزه عکس های فراوانی از آنها در دسترس است، باقیمانده بود.
https://azartashonline.ir/?p=20151